[cycloneslider id ="naglowek1"]

PRACUJEMY:

od poniedziałku do czwartku
od 10.00 do 16.00
w piątki i soboty
od 10.00 do 14.00

DYREKTOR:

Ks. kan. mgr lic. Stanisław Majkut

PRZEWODNIK:

mgr Marzena Bajon

DANE KONTAKTOWE:

99-400 Łowicz
ul. Stary Rynek 20
tel. 46 837 66 45

email: muzeum@diecezja.lowicz.pl
Prażmowski

Portret prymasa Prażmowskiego z płyty nagrobnej w katedrze łowickiej

  Mikołaj Jan Prażmowski urodził się w 1617 roku w Prażmowie. Pochodził ze szlacheckiej rodziny i tytułował się herbem Belina. Na Akademii Krakowskiej ukończył studia prawnicze i jako młody, zdolny adept prawa dostał się na dwór królewski. Król Władysław IV mianował go swoim sekretarzem i skierował na dalsze studia do Rzymu. Tam przyszły prymas zapoznał się z królewiczem Janem Kazimierzem. Ta zażyłość między wówczas młodymi studentami wpłynęła na dalsze losy Mikołaja Prażmowskiego. Z Rzymu wrócił razem z królewiczem i rozpoczął karierę na dworze królewskim. Po elekcji Jana Kazimierza na króla został jednym z jego najbliższych współpracowników. Towarzyszył królowi we wszystkich jego poczynaniach. W 1649 roku otrzymał tytuł kanonika krakowskiego. Uczestniczył w kampaniach wojskowych przeciwko wojskom kozacko-tatarskim w latach: 1649 i 1651. Chociaż obydwie skończyły się zwycięstwem wojsk polskich (bitwy pod Zbarażem i Beresteczkiem), nie przyniosły żadnej korzyści dla kraju. W 1655 roku rozpoczął się katastrofalny czas dla Rzeczypospolitej nazwany później potopem szwedzkim. Król wraz z dworem uciekł najpierw na Śląsk, a następnie do Lwowa. Wielkie zaufanie, jakim darzył Mikołaja Prażmowskiego król, szybko zaprocentowało. Przyszły prymas podjął się misji politycznej, jaką były rozmowy z władcą Prus Książęcych, elektorem brandenburskim Fryderykiem Wilhelmem. Sprawa dotyczyła zależności lennych i zaangażowaniu Prus w konflikt ze Szwecją w 1657 roku. Po zawarciu kompromisu, jakim było opowiedzenie się Prus po stronie Rzeczypospolitej, wojna ze Szwedami zmierzała ku pomyślnemu końcowi. Koncentracja wojsk polskich pod Lwowem i działania opóźniające pochód wojsk szwedzkich w głąb naszego kraju pozwoliły na skuteczne starania dyplomatyczne i wojskowe, które budowały stopniowo przewagę Polaków. Zwycięski król wrócił do kraju; rok później mianował Mikołaja Prażmowskiego Kanclerzem Wielkim Koronnym. Urząd ten sprawował Prażmowski do 1666 roku. Niewątpliwe największym jego sukcesem z tego czasu było wynegocjowanie w 1660 roku pokoju i podpisanie w Oliwie traktatu kończącego wojnę polsko-szwedzką. Równolegle rozwijała się kariera kościelna Mikołaja Prażmowskiego. W 1658 roku został biskupem w Łucku, a następnie został w 1664 roku objął biskupstwo warmińskie. W tym samym roku przyjął w katedrze św. Jana Chrzciela w Warszawie sakrę biskupią. W 1666 roku, pomimo jawnego sprzeciwu szlachty, został powołany na urząd Arcybiskupa Gnieźnieńskiego prymasa Polski. Król bardziej kierował się w tej nominacji osobistą sympatią niż faktycznymi zasługami i osiągnięciami. Prymas, uwikłany w sprawy polityki i wewnętrznych sporów w kraju, nie najlepiej wypełniał obowiązki duszpasterskie. W swojej siedzibie w Gnieźnie w ciągu siedmiu lat był tylko dwa razy; więcej czasu spędzał w Warszawie przy boku króla. Po abdykacji Jana Kazimierza Mikołaj Prażmowski pełnił urząd interrexa. Jawnie popierał francuską kandydaturę do tronu polskiego. Nie zaakceptował wyboru Michała Korybuta Wiśniowieckiego na króla Polski, ale uszanował go i dokonał koronacji. Równocześnie prowadził rozmowy, które miały doprowadzić do detronizacji Wiśniowieckiego. Szlachta, przeciwna działaniom prymasa, zawiązała konfederację, która miała pozbawić go sprawowanej funkcji. Po jego stronie opowiedział się wówczas hetman wielki koronny, Jan Sobieski. Dzięki działaniom nuncjusza papieskiego i królowej Eleonory zażegnano groźbę wojny domowej i 11 marca 1673 roku podpisano w Ujazdowie porozumienie. Tam też schorowany prymas zmarł 15 kwietnia. Jego ciało spoczęło w kolegiacie prymasowskiej w Łowiczu. O Mikołaju Prażmowskim można powiedzieć, ze był bardziej politykiem niż prymasem. Za jego życia wielkie zawieruchy wojenne szarpały Rzeczpospolitą. Nie brakowało też wewnętrznych napięć i sporów. Jako bliski współpracownik króla Prażmowski był bezpośrednio zaangażowany we wszystkie sprawy polityki kraju. Trochę zabrakło może troski o powierzony mu Kościół, ale było dużo determinacji i walki o dobro kraju. Prymas Mikołaj Prażmowski  był ważną postacią w kościelnej historii Łowicza. W 1669 roku dokonał konsekracji tutejszej kolegiaty, której przebudowę rozpoczął prymas Maciej Łubieński. Dzięki staraniom Prażmowskiego do Łowicza zostali sprowadzeni ojcowie Pijarzy w 1668 roku.

Krypta Prymasa Prażmowskiego

krypta Prażmowskiego

Spiżowa płyta nagrobna w posadzce katedry łowickiej

Odkrycie krypty prymasa Mikołaja Jana Prażmowskiego było dla wszystkich dużym zaskoczeniem. Mimo umieszczonej w posadzce katedry płyty nagrobnej  poświęconej pochowanemu w katedrze prymasowi lokalizacji krypty nie ujawniły prowadzone w 2007 roku badania georadarowe. Przed rozpoczęciem badań wnętrze krypty, było wentylowane i  naświetlane lampami z promieniowaniem ultrafioletowym. W krypcie znajdowały się dwa cynowe pojemniki przykryte wiekami. Na wieku każdego pojemnika znajdowała się inskrypcja informująca, że znajdujące się w nich szczątki prymasów: Prażmowskiego i Szembeka, zostały przełożone ze zniszczonych grobów w 1761 roku Obydwa pojemniki zostały otworzone w obecności archeologa i antropologa. Szczątki prymasów zostały złożone razem z szatami, w których zostali pochowani. Po ich przebadaniu, zostały złożone tymczasowo w krypcie prymasa Lipskiego. Podczas badań zabezpieczono też okucia, pochodzące z trumny prymasa Prażmowskiego. Mury krypty i jej sklepienie zostały wykonane z cięgieł, podobnie jak posadzka. Ponieważ krypta była pierwotnie dość niska, konieczne było jej pogłębienie, aby mogła stanowić część planowanej trasy dla zwiedzających. Pod posadzką kryła się kolejna niespodzianka -  pochówek mężczyzny w drewnianej trumnie. Zmarły był zapewne dostojnikiem kościelnym, o czym świadczyłyby złożone z nim do grobu przedmioty - zachowany szczątkowo kielich, patena oraz metalowy krzyżyk.  Mimo bogatego wyposażenia nie wiadomo, kto został pochowany pod posadzką krypty prymasa Prażmowskiego.

Odkrycie krypty Prymasa Mikołaja Jana Prażmowskiego było jednym z najważniejszych wydarzeń w naszych badaniach i pracach. Jej usytuowanie wymusiło zmiany pierwotnego przebiegu trasy, wytyczonej na podstawie badań georadarowych. Odkrycia z tej krypty mają dużą wartość historyczną i inspirują do podjęcia dalszych badań i poszukiwań, by odnaleźć odpowiedzi na pytania, jakie narodziły się po przeprowadzonych w niej pracach.

Krypta prymasa Prażmowskiego

krypta Prażmowskiego IIIkrypta Prażmowskiego II

                                                                     

Wydobycie szat z metalowych pojemników z krypty prymasa Prażmowskiego